Hukuk Yargılamasında Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması

HMK MADDE 166
(1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.

(2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır.

(3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir.

(4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır.

(5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır.

Hukuk yargılamasının temel ilkelerinden biri olan usul ekonomisinin gerçekleştirilmesi amacıyla ve yine hukuka güvenin sağlanması amaç edinilerek, farklı kararların ortaya çıkmasının engellenmesi için tahkikat aşamasının birlikte yürütülmesi sağlanarak aralarında bağlantı bulunan davalar birleştirilerek görülebilir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, aralarında bağlantı bulunan davaların bu şekilde birleştirilmesi zorunluluğu söz konusu değildir. Bu kararın verilmesi ihtiyaridir.
Davaların birleştirilmesi için davaların arasında bağlantının mevcut olması şarttır. Davalar arasında bağlantının var olması için aranan şartlar şunlardır:

Davalar aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğmuş olmalıdır veya, bir dava hakkında tahkikat sonucunda verilecek hüküm, diğerini etkileyecek olmalıdır.
Aralarında bağlantının var olduğu saptanan davalar birleştirilebilir. İkiden fazla davanın da birleştirilmesi mümkündür.

AYNI YARGI ÇEVRESİNDE AÇILAN DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış bulunan davalar birleştirilebilir. Bunun için aralarında bağlantı bulunması şarttır. Davalar, davanın her aşamasında talep üzerine veya kendiliğinden birleştirilebilir. Davalar, ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilir. Ancak birleştirme kararını ikinci davanın açıldığı mahkeme verir ve verilen bu karar diğer mahkemeyi bağlar.

*Birleştirme kararı bir ara karardır. Hüküm etkisine sahip olmadığından tek başına kanun yoluna götürülmesi mümkün değildir. Ancak dava sonucu verilecek esas hükümle birlikte kanun yoluna götürülür.

*Davalar, istinaf aşamasında da birleştirilebilir.

*İstinaf incelemesi ayrı mahkemelerde yapılması gereken davaların da birleştirilmesine karar verilebilir. Bu halde istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır.